Hoa mùa xa hương gửi mùa nay...

TẾT HOA HÀ NỘI

Xuân nay, đi chợ hoa với bạn, lăm le tìm vài loại hoa mình thích. Tâm tâm niệm niệm thế nhưng rốt cuộc lại tự cười mình lạc hậu. Trong muôn hồng ngàn tía sản phẩm ngoại nhập, sản phẩm lai tạo, đẹp đến ồn ào, thì đám hoa mình khư khư nhớ như hết hẳn vị trí trong hoa Tết rồi, chả thấy bóng chim tăm cá đâu đâu.

Chả muốn bà con hàng hoa bị ế (tinh vi nhể), chả muốn nhà cửa Tết khô khan, cũng đua đòi mua ít lay-ơn cành mập mạp vì cấy ghép mấy đời lai, ít hoa cúc vàng nhỏ bông cho giống ngày xửa xưa. Và Violet - có chứ, vài nhánh dù hơi gầy vì HN rét đậm. Muốn hay không, Tết với mình vẫn mang nghĩa truyền thống, thì gắng tổ chức ăn chơi sao cho ấm áp như cõi lòng ta muốn.

Về, thề với lòng đang man mác hoài cổ: viết về những loài hoa gắn bó bao năm với Hà Nội, với chợ hoa Hàng Lược, làng hoa Ngọc Hà... làm nên TẾT HOA HÀ NỘI những năm chưa xa. Chỉ chừng 7-10 năm trước.

Bạn bè chia sẻ nhé!

Mỗi loài hoa nhắc tới dưới đây đều có những sắc thái riêng, khoe sắc rất riêng trong những bình hoa, bát hoa Tết Hà Nội. Và AT gắng ghi lại những kỷ niệm khi trình bày chúng, khi thưởng thức chúng.

HỒNG NHUNG

Cùng là giống hồng ta với hồng quế, hồng bạch, hồng vàng trà, hồng nhung dường như không thể tìm thấy trên thị trường nữa dù AT đã gắng tìm nhiều lần để lấy giống trồng lại, kể cả ở những tỉnh xa có dịp tới công tác.

Hương thơm của hồng nhung quý phái, đặc biệt ngất ngây. Chừng như tinh dầu hoa hồng Bungaria nổi tiếng là mô phỏng hương của nó vậy.

Hồng nhung là biểu tượng của tình yêu. Không biết mình chủ quan không khi cứ nghĩ, vì hồng nhung tuyệt giống mà người ta dùng các loại hồng đỏ khác để biểu trưng ý nghĩa này.

Lọ hoa hồng nhung cắm Tết biểu thị sự ấm áp, hạnh phúc của mái ấm gia đình.

Giao thừa, con gà cúng nhất định phải ngậm bông hồng nhung nơi mỏ. Cánh hoa mỏng mảnh và cành nhỏ xinh, thêm hương thơm dịu, rất hợp với không khí thanh cao thiêng liêng phút Giao thừa, không gây cảm giác cuống hoa thọc thẳng vào họng gà thô bạo như dùng hoa hồng đỏ lai bây giờ. Hihi.

HỒNG BẠCH

Chọn mãi mới được hai bức ảnh hồng bạch đấy. Hiện nay cũng không thể mua ra giống hoa hồng này. Trên thị trường hiện tại có nhiều loại hồng trắng, thậm chí rất trắng như hồng trắng sứ chẳng hạn, nhưng với người Hà Nội, chỉ thứ hồng trên ảnh mới là hồng bạch. Bạn cũng đừng nhầm nó với hồng song hỉ có vẻ hơi giống nhưng là hồng lai, cành cứng hơn nhiều và không có hương thơm giống hồng bạch.

Hương thơm dịu phảng phất cùng với màu trắng phớt hồng của nó gợi hình ảnh trinh trắng của thiếu nữ vào xuân.

Hồng này thường cắm với lá măng bàn tay. Một thời hồng bạch kết lá măng bàn tay là dây hoa cưới truyền thống của Hà Nội. Đoá hồng với 1-2 nhánh măng làm hoa cài đầu, cài ngực cô dâu, chú rể.

Dịp Tết, bát hồng trắng cắm riêng thật thanh tao. Sau này, AT đôi lần cắm chung với hoa tím violet. Bát hoa duy nhất hai sắc trắng phớt và tím xanh thật dịu dàng và nổi bật.

HỒNG VÀNG TRÀ

Hồng vàng này thuộc nhóm hồng leo, hoa lớn như hồng nhung, nhưng cành yếu, có thể gia cố cành để cắm bát chứ không cắm được vào lọ như hồng vàng lai hiện nay. Ảnh hoa này cũng kiếm rất khó đó.Trong chợ hoa Tết, nếu bạn tìm mua được vài đoá hồng vàng là hên lắm, hiếm mà.

Đặc biệt, trong khi hồng nhung, hồng bạch cũng như đại đa số họ nhà hồng chỉ ưa tiết xuân để khoe hoa cánh dày, bông thắm, thì hồng vàng ưa nắng hè hơn. Càng nắng, hương càng đằm, cánh càng vàng đậm. Vò nhẹ một cánh hoa, hay ngửi thật gần, hương hoa phớt phớt vị hương trà xanh. Vì lý do đó nó có tên: hồng vàng trà. Thời mơ mộng, đọc Bông hồng vàng của Pautovxki, mình cứ thấy phảng phất hương hồng vàng trà.

THƯỢC DƯỢC

Loài hoa này khoe ngàn sắc biếc, đủ kiểu dáng cánh hoa làm chợ hoa Xuân nhộn nhịp, ấm áp hẳn lên dù thế mạnh của nó không phải là hương thơm.

Cắm thược dược không khó, màu sắc dễ phối với nhau. Bạn có thể cắm riêng từng loại hoặc cắm phối vài loại. Thược dược xen với vilolét tím xanh, tím hồng, với vài cành lay ơn phấn hồng, trắng, đồng tiền đơn đỏ, vàng nhạt, tạo nên hương sắc bình hoa Tết Hà Nội điển hình.

Giờ đây, để tạo nên bình hoa như vậy gần như không thể vì chắc hiệu quả kinh tế trồng hoa thược dược không cao, cắm cũng nhanh nở quá nên thị phần của nó bị các loài hoa mới khác lấn át đến tủi thân.

Dưới đây là một số loại thược dược có ở Hà Nội những năm về trước. Bộ sưu tập chưa đầy đủ nhưng đảm bảo không lạc bất kỳ thứ nào không có ở Hà Nội thời đó.

THƯỢC DƯỢC TỔ ONG

THƯỢC DƯỢC BIẾN

THƯỢC DƯỢC ĐỎ

THƯỢC DƯỢC VÀNG

THƯỢC DƯỢC TRẮNG

THƯỢC DƯỢC TIẾT DÊ ĐƠN

THƯỢC DƯỢC CÁNH SEN

XU XI

Hoa không biết nguồn gốc từ phương nào và hình như cũng không chỉ có ở Hà Nội.

Màu hoa lấy sắc vàng ấm làm chủ đạo rồi biến tấu thành vàng chanh, vàng nghệ. Nhuỵ hoa có lúc vàng tiệp màu với cánh nhưng thường gặp hơn là nhuỵ nâu. Nhuỵ nâu dường như làm bông hoa đậm đà hơn.

Cánh hoa có thể chỉ 1-2 lớp, và sau này từng gặp hoa nhiều lớp. Tuy vậy, AT thích hoa cánh ít hơn, thanh cảnh hơn.Hoa hợp với cắm bát hơn là lọ. Cắm riêng hay chung với hoa khác đều được.

Mùi hoa hơi hắc. Thân hoa giòn, ngậm nhiều nước.

Sức vươn của hoa về phía ánh sáng rất mạnh. Thậm chí lọ hoa để không xoay đều sau mỗi ngày để các bông hướng đều về phía nguồn sáng tự nhiên ngoài cửa sổ hay bóng điện, bát hoa, đĩa hoa sẽ lệch dáng vì hoa tự hướng về ánh sáng. Kỷ niệm nhớ nhất là cắm hoa xuxi không cầm bàn chông trên một đĩa nước mà hoa vẫn ngỏng đều như ý nếu bạn khéo léo tận dụng ánh sáng. Chỉ qua một đêm với một bóng điện nhỏ phía trên, đám hoa đặt nằm trên đĩa tự tìm hơi ấm như con người vậy.

Màu vàng ấm của hoa làm không gian Tết hân hoan hẳn.

CẨM CHƯỚNG ĐƠN

Bạn thấy không, loài hoa cỏ này vô cùng đa dạng về sắc màu. Có lúc được cắm đệm với các loài khác nhưng nó sẽ đẹp nhất khi cắm vào một bình riêng, một màu hoa hoặc nhiều màu đều thật sống động. Cánh vờn cánh dập dìu chào Xuân.

Hoa rất dễ trồng. Đoạn gốc bạn cắt bỏ khi cắm nếu gặp đất vẫn nẩy rễ, nảy mầm và trổ bông.

Hoa lại rẻ. Thời sinh viên, mỗi lần dạ hội, các bạn mình có sáng kiến cắt tỉa quả dưa chuột già thành đế cắm hoa cẩm chướng đơn. Điệu và độc đáo.

Họ hàng của nó là hoa cẩm chướng kép, thường gọi là hoa phăng. Hoa kép rực rỡ, rất Tây, nhưng gần đây cũng đã dường như hết mode. Thấy người ta bán giống hoa phăng mới cánh ít gần như hoa đơn vậy.

ĐỒNG TIỀN ĐƠN

Loài hoa này giờ hiếm quá. Rất khó tìm mua. Thường chỉ gặp đủ màu đồng tiền kép.

Thực ra hoa đơn cũng rất nhiều màu: đỏ tươi, đỏ sẫm, trắng ngà, vàng nghệ, hồng sen... Mình gắng kiếm nhưng dù huy động cả các bạn tìm cũng chỉ ra mỗi bức đồng tiền đỏ tươi này.

Hoa đỏ tươi dễ phối với bất kỳ sắc hoa nào. Trong lọ hoa Tết Hà Nội trước đây, nó là bạn thân của lay ơn, violet và thược dược như đã nói ở trên. Sắc rực rỡ và dáng như mặt trời của nó rất nổi bật. Hợp nhất là cắm nó theo dáng tròn, dáng suối chảy với một trong các loại hoa trắng, vàng, tím biếc làm nền.

CÚC THUÝ

Nó còn có tên gốc nước ngoài, phát âm là ma-gơ-rít. Chả hiểu sao thời đó nhiều người gọi là hoa Magic. Có lẽ vì nó cũng có quá nhiều màu, như ảo thuật. Riêng mỗi sắc trắng là duy nhất, còn hồng, đỏ hay tím đều mê man đủ nhóm từ đậm tới nhạt.

Hoa rất dễ trồng, dễ cắm. Cắm bát hay bình tròn đều dễ. Cắm một màu, một bông hay phối đủ sắc đều ấm áp, sôi nổi. Thuộc họ cúc nên hoa cắm bền. Chăm thay nước có khi cả tuần, chục ngày hoa vẫn tươi, thắm màu.

BƯỚM

Loài hoa này thịnh hành trong những năm 80, đầu 90 thế kỷ 20. Thường gặp 4 sắc chính như dưới đây. Lá hoa màu vàng giống họ cúc hơn màu hồng, đỏ tiết dê và trắng.

Tên đặt chẳng ngoa, trong mưa rây của Xuân, cánh nhún nhảy như một đàn bướm rộn ràng sức sống muốn vút bay lên trời chào mùa lộc biếc.

Hoa này cắm xen màu vào lọ là tuyệt hảo. Dịu dàng và rất thơ, rất hợp với nét lắng tinh tế, lịch thiệp của người Hà Nội.

Hiện giờ hoa ít được bán cắm Tết chắc vì không bền, được 1-2 ngày thôi, chỉ gặp nhiều trên các bồn hoa dọc phố. Vẫn thích.

THẠCH THẢO

Thạch thảo, thạch thảo ơi

Hoa tím mỏng manh tơ trời...

Thời sinh viên, mình thích câu thơ này lắm. Thời đó mới xuất hiện thạch thảo và mỗi lần mình bướng, tụi bạn lại bảo mày đổi tên đi, là THẠCH THẢO hợp hơn. Hihi.

Hoa ít được cắm riêng, dù khi ở riêng nó có vẻ đẹp hoang dã mà đằm thắm.

Thời đó, khi phụ liệu cắm hoa còn ít ỏi quá so với thời nay thì thạch thảo là loại hoa nền tuyệt hảo. Sắc tím phớt của nó làm nốt trầm tôn mọi cung thanh trong bình hoa cưới, hoa Tết. Cắm bát hoa mà thiếu nó thì mất đẹp.

Hoa của một thời... Đôi ba năm nay hiếm rồi, thế mà bạn tớ vẫn kiếm ra để tặng sinh nhật tớ. Xúc động không thể nói lên lời.

Bạt ngàn hoa phụ sao tím, sao vàng, baby, salem làm nó có vẻ nhạt nhoà đi trong chợ hoa... và còn rất ít.

VIOLET

Violet tím biếc đây này. Đôi lúc cũng thấy có nhành màu hồng phớt. Nhưng ít ai thích màu hồng. Đã violet là tím xanh thăm thẳm. Nó đẹp xao xuyến phút giao hoà trời đất.

Nó là loài hoa xưa duy nhất còn bán khá nhiều trong chợ hoa Tết Hà Nội. Mình không muốn nó bị lãng quên như những bạn hoa cùng thời với nó được kể trong entry này.