Ngoảnh lại thấy bờ...

BÍ MẬT KHÔNG THỂ CÔNG BỐ

Đi đám ma. Ngẫm chán chê, thở hắt ra với nhau về lẽ đời vô định, nay còn ngọ ngoạy, mai nằm thẳng tưng. Buồn quá không? Nao nao lòng thì đúng hơn. Nghe đứa nào còn dám khen thằng bạn biết đường đi biến ngay khi đời nó vừa đủ đẹp: vợ chung tình, con tinh hoa, công danh chín nhưng chưa nẫu... Nói cho khỏi nấc ấy mà.

Tan đám ma, chả đứa nào về ngay nổi... Lũ trẻ nhà số 4 ngõ Tràng Tiền (Hà Nội) quyết tống hết rơ moóc, hết các thể loại đuôi về trước để tự do bay nhảy với nhau một lúc. Cuộc này là cuộc có vẻ đủ mặt nhất từ xưa rày của lũ chúng nó. Chênh nhau cả mớ tuổi, hội đồng tổng cốc ngày ấy hao vài mống rồi. Tung cánh bay loạn xạ mấy chục phương trời, chỉ may vài dịp tang ma hiếu hỉ mới mò về gặp mặt.

Chuyện đồng quang sang đồng rậm cho bõ công chui vào cà phê máy lạnh đồ uống đắt lòi mắt con chim sắt. Rốt cuộc, những gỉ gì gi nghịch thần sầu quỷ khốc xửa xừa xưa được lôi ra hít hà đến nơi đến chốn.

Xa nhất là thời sơ tán ngày Mỹ leo thang ném bom. Lũ nhóc đi sơ tán ngay Đại Mỗ, cách nhà (thì nói luôn là cách Nhà hát lớn HN cho xong) chỉ hơn chục km. Nhưng chân chúng nó thời đó ngắn cũn, bố mẹ chúng nó giỏi lắm cũng chỉ có xe đạp với săm măng xông chi chít là cùng, thì đấy là quãng đường đáng kể. Về đó, trại trẻ, cơm thì có cấp dưỡng nấu, tới bữa xách bát tráng men tới ăn. Về đó chui vào nhà dân ở ké, vườn tược xum xuê tàn phá bét nhè. Leo cây thành thần. Rút trộm chân hương nhà chủ để... tô môi đỏ má hồng. Giấy bạc thuốc lá hay gói kẹo hiếm lắm, lôi ra bọc khuy áo làm văn công... Mình nhớ mình cũng suýt chết đuối ở đó. Hãi nên chột nghề bơi tới giờ. Chỉ được cái tập leo cây từ đó nên thời gian sau cũng ... kha khá. Dù chỉ theo lũ nhóc đó ở nơi sơ tán 1 tuần, con ôn con 4-5 tuổi ngày đó nhớ mãi.

Rồi hết sơ tán. Lũ trẻ nhà số 4 cũng theo lẽ tự nhiên mà phá tất cả những gì lọt vào tầm tay chúng (đương nhiên là phải giấu người lớn). Chừng 15 đứa nhóc lít nhít không còn trò gì không tham gia: ăn trộm kẹo hồng, xanh gì đó để thả vào nước lã làm... si rô, ăn trộm mì sợi và đường để làm mứt mì sợi hoặc hứng lên thì làm chè mì sợi chả hạn. Lũ con gái quái ơ không biết thương mẹ còng lưng xếp hàng đong từng 2-3 cân gạo hẩm nuôi con, nó lừa lừa nấu nhiều cơm hòng lấy cơm thừa (nhiều khi giấu cả phần của... gà công nghiệp) để phơi khô rồi làm món... cơm cháy rang nổ thay cốm (chắc đây là tiền thân của món cơm cháy bán ở siêu thị quá). Dư âm ngày sơ tán khiến chúng trốn ra bãi sông Hồng lấy đất về bỏ vào ống bơ trồng... rau cải, chưa kịp lớn thì đã ngắt vào... muối dưa ăn sống sít lấy vui.

Nhà số 4 Ngõ Tràng Tiền thực ra là tầng hai một ngôi nhà Pháp cũ. Sau giải phóng Thủ đô, nó biến thành khu tập thể của công ty Kim khí hoá chất Hà Nội. Tầng một đi vào bằng cửa trông ra phố Tràng Tiền, tầng 2 lại đi bằng lối trong ngõ gần đó. Những mái nhà tôn, xi măng của các nhà lân cận thành sân chơi của lũ nhóc. Buổi đi học thì chớ, buổi ở nhà, bố mẹ đi làm sạch trơn, chúng là chủ nhân chính thức của ma trận số 4. Các cuộc trận giả, trốn tìm diễn ra... Đứa nào đứa nấy giờ ngồi nhớ cảnh chạy như anh hùng xạ điêu trên các gờ mái, chóp mái, nấp ở các bệ nhà tắm, nhà tiêu, chuồng gà... chênh vênh mà lạnh gáy. Chưa kể còn... dòng thang dây xuống kho của công ty ngay dưới chiếc cầu thang gỗ ọp ẹp để... chơi và lấy những lớp mút bọc đồ cơ khí về... làm tẩy.

Ngày nắng thì thế, ngày mưa trời mát cũng chả làm chúng hiền hơn, Nó phải có cách chứ. Diện tích nhỏ lẻ đan xen các hộ gia đình quả là thế giới kỳ ảo. Hễ chơi trốn tìm đảm bảo đứa đi tìm sợ đứa đi trốn. Kẻ ngay sợ người gian, trái đời quá cơ. Những ngách nhỏ giữa các nhà tối thui, đứa đi trốn chỉ cần đứng thật im, khỏi cần nấp, thì đứa đi tìm đụng phải đã chết giấc. Kinh quá những lần trốn vào dãy tủ quần áo liên hoàn hàng chục ngăn cao tầm đầug người lớn, chỉ lọt một người đứng của gia đình tư sản ngày xưa, sau này rơi trúng vào phần chia cho nhà bác mình. Ngạt thở mà không dám ngọ ngoạy. Hình như lần nào đó ngạt đến độ kêu la ầm ì mà tụi nhóc lớn hết hồn vía mở đủ các cánh tủ chưa tìm thấy con mồm to đang... giãy chết. Đúng là nhóc con non đầu, ngạt thật thì còn kêu được khối. Sau này, khi đã có một đứa con 5 tuổi, nghe câu chuyện hai anh em 5 tuổi, 10 tuổi ở nhà chơi trốn tìm, anh chui vào ngăn tủ lạnh chết ngạt, sợ quá chừng khi nhớ lại cú ngạt trong ngăn tủ.

Hệ thống cầu thang để lên chỗ ở của nhà số 4 cũng mang màu sắc cực kỳ... trinh thám. Những đoạn gỗ xoáy trôn ốc giờ đi còn sợ mà khi đó chúng chạy như phá nhà. Mấy đoạn tay vịn dài chừng hơn trăm mét lên nước bóng loáng vì con trai, con gái thi nhau ngồi lên trượt vèo vèo. Nghĩ mà kinh, lỡ vẹo tay là sẽ lao không trọng lượng 20 mét xuống đoạn chiếu nghỉ lát gạch đỏ như gạch giếng Đáy bây giờ. Trời thương cách gì mà đứa nào đứa nấy vô sự. Lớn lên, ngày cùng chồng chưa cưới về lại khu số 4 mời cưới, đi qua cầu thang tối, tự nhiên muốn đi chầm chậm để nhớ cảm giác. Chồng không hiểu cứ giục em đi nhanh đi, tối thế này mà sao đi chậm cho ngột ngạt thế. Chồng ơi, ngày xưa chồng có nghịch không? Hôm nào kể em nghe với. Em kể ra chồng có ... ghét vợ kém nữ tính không vậy?

Kinh nhất là tụi con trai đi tắm sông Hồng, từ 6 tuổi đến 11-12 tuổi. Chắc chúng nó biết tầm quan trọng của ... con gái từ những buổi trưa ngày ấy. Phải nịnh chị, nịnh em mình, nịnh cả hàng xóm để khỏi lộ chứ. Nịnh đôi khi phải kèm đút lót, dù của đút cũng toàn zời ơi đất hỡi là những vật phẩm kể trên.

Kể dông dài đến lúc chủ quán tủm tỉm ra hỏi các anh các chị uống gì nữa không. Chiều muộn rồi, hoàng hôn lại gợi buồn về kẻ mới ra đi, lại gợi nhớ trách nhiệm về ăn cơm tối, lại nhớ trách nhiệm về... làm bố mẹ đàng hoàng gương mẫu...

Nhìn nhau hẹn... đám cưới con đứa nào đó để tụ họp. Mình dạng đàn em chíp hôi, gật tơi tới. Vâng ạ chứ, khi nãy mình trót kể chuyện ông nọ, bà kia, ngày học cấp 3 đã... thuê mình đưa thư tình tới... bà kia, ông nọ... Lộ hàng hết trơn. Giờ đã có đứa do "ham hiểu biết" quá sớm, con mới cưới rồi... gặp nhau, cả con nó đang ngồi đầu nồi xới cơm rất ngoan. Nó kể phắt ra ngày xưa cô này cắn mẹ đến mẹ hét lên mới thôi đấy. Cô ấy hờn dỗi dữ lắm. Cắn lỳ ghê, bạn phải kêu mới nhả. Oài ơi, hại tớ thế cậu, ngượng chết đi, sao ngày đó chúng mình cùng tuổi, cùng tên mà lại ghét nhau nhỉ. May tay cậu không có sẹo hình hàm răng chứ không thì tớ ân hận tới đâu. Hay vì thương nhau lắm cắn nhau đau hả cậu? Tớ không thể nào quên cậu, lại còn muốn ngồi lâu thêm chút để bù yêu thương cũng nên...

Các bậc đáng kính tỉnh ra sau chuyến vé vớt về tuổi thơ, chẹp miệng ra nghị quyết: Hồi đó kinh thật, hay thật... Nhưng giờ con mà làm bất kỳ trò nào hồi đó thì nhất định phải... đánh bép xác... BÍ MẬT HÔM NAY NHẤT ĐỊNH KHÔNG THỂ CÔNG BỐ!!!!

Không hiểu sau chừng 20 năm nữa, nghĩ lại hôm nay, có định can con để yên cho cháu phát triển tự do không nữa. Cứ nghĩ, tuổi thơ ấy trăm ngàn khờ dại và hiếu động quá mức. Cha mẹ bận bịu miếng cơm manh áo tối ngày. Thả rông con. May mà cũng chỉ là những nguy hiểm về thể xác ấy thôi, chứ thời nay này, biết bao cạm bẫy cả với những cô cậu ngồi cực kỳ im ắng trong nhà, trước màn hình vi tính. Trong thế giới bao la ngày công nghệ thông tin cập nhật từng giây từng phút, đủ thứ nguy cơ văn hoá, cạm bẫy nào chờ con ta, bố mẹ nào trả lời được hết đây?

Lỏng mà chặt có phải phương án hay không nhỉ. Chả hay thì liệu có còn cách nào khác. Lạt mềm buộc chặt. Tới đây, nghiêng lòng về lựa chọn phương án vẽ đường đúng cho hươu chạy lành mạnh thôi. Tinh tế lắm chúng mình ạ, lâu lâu ta lại gặp nhau để cùng sẻ chia và cả kế sách ứng phó với những điều mới mẻ trong thế giới của các con ta nhé. Hay là cho con chúng ta đi theo đi. Và chúng nó sẽ chơi với nhau, kế tục tình cảm nhà số 4, những lớp măng nhà số 4... Lúc đó nếu chúng có khám phá ra BÍ MẬT NHÀ SỐ 4 cũng chả sao nhỉ.

Được như vậy, không chỉ mỗi thế hệ gần nhau, các thế hệ giao hoà hiểu nhau mà chúng mình cũng khỏi đuối lòng mỗi khi nhớ về khu số 4 Tràng Tiền đã bị giải toả để làm một văn phòng doanh nghiệp nước ngoài nào đó. Công nhận, sao đứa nào cũng sợ cảm giác quay về cái chỗ lạ hoắc ấy, e không gian huyền diệu ngày thơ ấu tan biến sắc lung linh. Thấm thía câu kỷ niệm chính là thứ biết chỗ đánh rơi mà chả thể đi tìm. Đến được nơi rồi lại mất đi, vỡ đi, oà khóc...