Mong manh, mong manh khói sương

KHOẢ THÂN TINH THẦN

Lời bạt:

Bài viết này thực hiện theo "đặt hàng" của một người trong giới nghiên cứu truyền thông, quan tâm nhiều tới phân tích "văn hoá blog" và các hành vi thể hiện cá nhân của các blogger trên YH 360 cũng như trong thế giới ảo nói chung. Các phân tích trong bài này hoàn toàn không có ý định ám chỉ ai, sự kiện nào và cũng không có nghĩa là phê phán hay kỳ thị các nhóm blogger khác nhau về mục đích chơi blog hay hình thức thể hiện cá nhân. Vì vậy, mong các độc giả trong và ngoài FL không thể hiện những liên tưởng gây khó khăn hay tổn thương cho các bạn khác. Hy vọng những gì viết dưới đây được các bạn blogger đóng góp ý kiến làm đầy thêm, chính xác thêm.

Với riêng người"đặt" bài: Chủ đề này mà viết khô như bài tạp chí khoa học thì e bạn bè bỏ blog em mất bác ạ. Hễ có gì hơi bay bổng thì bác ráng chắt lấy cái nào bác xài được nhá. Nhà em cũng chỉ là blogger không chuyên và lắm lúc cũng vấp vài thứ ở đây như chơi. Hêhê.

Ảnh minh hoạ : Tác phẩm "Giấc mơ chiều" của nghệ sỹ nhiếp ảnh Dương Quốc Định

Tên bài có vẻ như đang câu khách, trên blog thì cụ thể là câu PW, comment. Nhưng khó tìm được cụm từ nào (không dám nói là thuật ngữ đâu) dễ hiểu và gần với những điều định nói hơn. Dùng tạm vậy.

Dĩ nhiên, khoả thân thì khác với có che đậy rồi. Che bằng gì thì lại là những cung bậc khác nhau và rất tinh tế cả về diện tích kín - hở và độ "trong suốt". Ngay cái cách che khác nhau ấy nó lại khiến bộc lộ những trầm bổng, sáng tối rất kỳ ảo ở mỗi người. Khoả thân trong phạm vi bài viết này bàn về các cung bậc ấy trong lĩnh vực bộc lộ thế giới tinh thần trên cõi blog.

Khoả thân không nhất thiết chỉ hiểu theo ấn tượng tiêu cực, phản cảm kiểu "loã lồ" dù nó cũng là hiện tượng khó tránh ở chỗ nọ chỗ kia. Bạn hình dung cũng như trong nghệ thuật thôi. Giữa bức ảnh khiêu dâm và bức ảnh khoả thân nghệ thuật có những ranh giới thụ cảm mong manh, hiệu quả tác động của nó tới người xem phụ thuộc không chỉ vào cảm quan và ý đồ, tài năng thể hiện của người sáng tác, người mẫu, mà bị tác động rất nhiều, theo những hướng khác nhau từ phía phông văn hoá của người thưởng thức. Và ở đây, chúng ta cũng thử nhìn nhận việc bộc lộ tinh thần của các blogger trong cộng đồng bè bạn trong thế giới blog thế nào nhé.

Trong phạm vi quan sát thế giới blog của AT, mời các bạn cùng chia sẻ về sự bộc lộ tinh thần cá nhân qua các khía cạnh như: hình thức xây dựng blog, thể loại blog; cá nhân trong giao tiếp ảo; từ ảo ra thực với những vui buồn...

I. NGƯỜI ĐẸP VÌ LỤA

Bước chân vào thế giới blog, yếu tố đăng ký thành viên bắt buộc đầu tiên là chọn một avatar và nick.

Ngày đầu lò mò làm blog, rồi chui đây đó lượn thử thấy màu cờ sắc áo của dân blog hết sức choáng ngợp. Từ mộc mạc lấy luôn tên thật làm nick, rồi lại lấy tên hoa lá cỏ cây, sinh vật cảnh, các danh từ chỉ trạng thái từ vui hớn hở, tức điên người tới buồn thiu thỉu..., nick theo thần tượng, tới mạo danh cả nguyên thủ quốc gia nọ, quốc gia kia...

Thực ra, có lẽ tâm lý bạn bè trong lưới mình và đại đa số các blogger sẽ chọn chơi với các nick không cực đoan về tâm lý hay chính trị. Cũng có thể các nhóm hợp nhau dần dần dồn về từng cụm chăng. Ai đó từng nói với mình, ở thế giới ảo này cũng có chọn lọc tự nhiên chứ.

Và thú vị cực kỳ khi quen gọi nhau bằng nick blog, quen đến mức ra ngoài đời gặp những cảnh ngộ nghĩnh quá thể. Hôm đến tìm nhà chị bạn, mấy người phải dặn nhau nhớ hỏi nhà chị Hiền chứ đừng có hỏi nhà chị Tào Lao thì hỏng bét. Rồi đi tìm nhà em Thị Hến, em Thị Màu, nhà bạn KHOAI NƯỚNG DỞ... Hihi. Chú ý nhé đồng bào blog.

Kèm theo đó là rực rỡ muôn hồng ngàn tía sắc màu avatar. Dân blog thể hiện ý thích, cá tính qua lựa chọn những avatar thật độc, thật ưng với ý đồ giới thiệu góc đẹp nhất của tâm hồn hoặc phù hợp nhất với mục đích làm blog. Avatar được ví với cửa sổ tâm hồn của chủ nhân blog kể cũng không quá lời. Ai cũng muốn bạn bè cứ nhìn vào avatar là đã thấy ấn tượng về mình, dù không phải blogger nào cũng lựa chọn đúng avatar bộc lộ mình hợp lý nhất. Giờ mà ngồi phân loại nhóm avatar thì dài quá, có thể làm cả luận văn thạc sỹ truyền thông chứ chả chơi, vậy thì quá phạm vi câu chữ của bài này rồi.

Chỉ biết, avatar là thứ hết sức quan trọng để blog bạn có lôi kéo được những chú ý ban đầu của cư dân mạng không. Nếu avatar quá khiêu... dâm hay chỉ vô tình khiêu khích thì những rắc rối gặp phải trong giao tiếp blog là khó lường. Chỉ cần bạn lựa chọn hình ảnh avatar khác quá so với điểm hình thức thật của bạn thì tới ngày off ngoài đời hoặc khi bạn lộ diện ảnh thật ở đâu đó, sẽ rất có thể làm các fan hâm mộ bàng hoàng, ngã ngửa là khác. Và dĩ nhiên, đã có nhiều trường hợp những fan lâu rày gắn kết không vì tâm hồn bạn mà chỉ vì ảo giác hình thể hay cá tính qua avatar sẽ biến mất tăm. Chủ nhân blog hẫng hụt ít nhiều là khó tránh.

Chưa kể, có những avatar lại thành tên gọi thân mật của chủ nhân blog luôn. Thí dụ như blogger Huỳnh Thúc Giáp với avatar dắt gà trống cộ giờ đã chết danh "Tướng Gà". May mắn là từ ngày xài Chuồn chuồn ngô làm avatar, dù thay lắm đời Chuồn về màu sắc rồi, nhưng bè bạn cũng tặng mình những tên mà mình quen tới mức ra đường giờ có ai gọi thì cũng"dạ" ngay: Cánh Mỏng, Chuồn Chuồn.

Việc thay blog, avatar và theme là chuyện thường ngày ở huyện, cho đỡ nhàm, cho hợp với thời tiết, với dịp kỷ niệm gì đó chả hạn. Rồi thậm chí hứng lên thay hết trơn cả đám. Bạn bè trong FL chỉ có nước chịu chết, xoá đi cho xong vì chả biết người mặc áo mới toanh là ai mà giao tiếp.Hiện tượng đó thường chỉ xảy ra ở những thời điểm nào có tính cực đoan, muốn thay đổi mình hoàn toàn của một số không lớn các blogger. Có thể họ chủ động hoặc do trong lúc nhất thời mất phương hướng mà làm đứt các giao tiếp mạng, điều dân blogger rất coi trọng, nỗ lực duy trì.

Xét về hình thức màu mè, đồ hoạ, lựa chọn minh hoạ cho các entry thì quá đa dạng. Mình chỉ xin phát biểu ý kiến cá nhân rằng bạn muốn làm gì thì làm, blog là của bạn, song nếu blog ngoài chuyện phù hợp với tính cách bạn, khả năng đồ hoạ của bạn, thì nhất thiết nên làm sao chữ nghĩa dễ đọc và lượng ảnh, video minh hoạ đừng quá nhiều mà khó vào trang blog. Một số bạn tớ yêu mến lắm nhưng vào toàn treo máy thì tớ hết dám vào. Khổ thế cơ.

Ngoài các khai báo không bắt buộc trong trang profile, phần bè bạn hay quan sát nhau khi mới làm quen và cả sau này là About Me. Nói đôi câu về bản thân mình để giới thiệu với khách thập phương có lẽ còn khó hơn chọn nick với ava. Câu AM độc đáo cực kỳ quan trọng. Nhưng nó sẽ phản cảm nặng nếu bạn viết nó quá cà chớn hoặc không thực sự phù hợp với phần nội dung blog, đặc biệt là quá khác với tính cách giao tiếp của bạn. Chưa nói là bạn giới thiệu quá đà thì khi gặp thật sẽ ra sao?

Quan trọng hơn là khi bạn chơi blog, bạn xác định viết gì. Đương nhiên cái này phụ thuộc nhiều vào khả năng văn chương và những vui thú cõi đời của bạn.

Trên khía cạnh sản xuất entry theo cách nào, tạm chia làm các nhóm: blog tự viết và blog sưu tầm. Mỗi loại blog này đều thể hiện cá tính của chủ nhân ở mức độ nào đó. Tuy nhiên, dù blog sưu tầm có sắc bén, lọc kỹ tin hót tới đâu thì độ bền vững chia sẻ cũng khó lòng theo nổi blog tự viết.

Vấn đề sưu tầm cũng là nhạy cảm. Mình đã gặp những blog trong và ngoài FL mình vi phạm bản quyền rất phản cảm. Thí dụ có vị xuyên tạc bài thơ của tác giả khá nổi tiếng (chứ nổi tiếng hẳn thì không dám nhỉ), thay chữ ngôi anh với em rồi post, lập lờ để được... khen. Hoặc giả ngang hơn nữa thì coppy các entry thú vị của ai đó về rồi không đề nguồn. Tệ nữa là ngay các blog tự viết cũng có hiện tượng đạo ý tưởng của nhau, đạo từng đoạn dài của nhau. Sẽ không bị gọi là đạo nếu bạn sử dụng đoạn trích đúng cách, có chú thích tác giả theo cách nào đó. Việc này còn là chuyện bàn dài dài trên toàn hệ thống truyền thông chứ chả riêng blog. Thực sự nó phụ thuộc vào hiểu biết về nguyên tắc trích dẫn, hiểu biết về văn hoá và đạo đức blog của người trích dẫn, sưu tầm. Viết đoạn này, mình chỉ nhắc lại hiện tượng đã nhiều người bực bội và mong rằng dù do lý do gì, bạn bè blog gần xa sẽ tránh bớt để thế giới blog, ít nhất góc gần nhau này trong trẻo hơn.

Xét nội dung entry có thể chia thành các nhóm: blog văn chương thơ phú; blog nhật ký cá nhân; blog chính trị; blog giới thiệu sản phẩm kinh doanh, tranh ảnh, tác phẩm hội hoạ... Với nhóm blog theo thú chơi này thì khó so sánh về độ cuốn hút vì mỗi thú chơi lại có những fan riêng khó định lượng cụ thể trên mạng blog. Dẫu vậy, ở từng blog cá nhân, việc thể hiện theo thú chơi cực kỳ đa dạng vì đó là lý do quan trọng khiến họ chơi blog, khiến họ gắn kết với lưới bạn blog. Họ có thể thể hiện mình sao cho hoà hợp với bạn, hoặc chơi trội cho hot hẳn lên, song muốn hay không vẫn phải nhìn trước nhìn sau để không bị chỏi ra khỏi nhóm, không bị tẩy chay.

Dù sao, việc phân tích mức khoả thân tinh thần ở đây cũng chú ý nhiều hơn tới nhóm blog tự viết, dù dưới dạng nội dung nào chăng nữa. Đơn giản vì khi tự viết, mức độ bộc lộ dễ thấy hơn là khi sưu tầm.

Đấy, blog, chỉ ngay phút đầu sơ giao nhưng manh áo tấm quần đã quan trọng lắm bạn nhỉ. Hồi sau bàn tiếp xem khi bạn có blog cuốn hút về hình thức tổ chức rồi thì cá nhân bơi lội trong thế giới ảo ra sao nhá.

(Phần 1 vẫn chờ sự góp ý của các bạn để hoàn thiện. Bài sẽ phải gồm ba ẻn thôi. Các bạn thông cảm và ủng hộ nhé)