Chủ Nhật, 6 tháng 11, 2011

HƯƠNG SẮN THUYỀN


1.
Có một thứ cây tên là Sắn Thuyền. Lâu lắm rồi mình không được hít hà mùi thơm đặc biệt của nó. Nỗi nhớ nó mang màu khắc khoải, cứ dào lên mỗi độ thu trễ, chớm đông, khi phảng phất hương sữa gây rạo rực trong ngực, đáy tim...

Có một nỗi gần gũi nào đó giữ hương sữa thoảng thơm và mùi quả Sắn Thuyền cắn nơi đầu lưỡi. Cũng hắc nhẹ, nặng đằm mà thoáng ngất ngây cực kỳ... nam tính. Đấy là định danh hương thơm mà giờ đây qua bao đường đất đời người và nếm trải xúc cảm nhân gian mới hiện hình, chứ ngày đầu tiên biết hương Sắn Thuyền mình chỉ lập tức phải lòng nó, tin cẩn và thấy chìm vào cảm giác được chở che, bao bọc. Cảm giác ấy không phải thứ quyến rũ nam tính gây luyến lưu giới tính mà là sự ấm áp của một đứa con gái được dựa vào cha, đứa em gái dựa vào anh, nữ tính nương miền nam tính.

2.
Lần đầu tiên hương Sắn Thuyền mê hoặc mình là năm 6 tuổi, ở vùng sơ tán xã Hưng Công, tỉnh Hà Nam bây giờ, không nhớ tên huyện.

Năm 1973, trường cấp 3 mẹ dạy đi sơ tán về đó. Vườn nhà bác Trình chủ nhà  có một cây Sắn Thuyền cao chừng ngang nhà hai tầng. Dì Hà, em họ mẹ, toàn trèo lên hái trộm quả. 

Quả Sắn Thuyền bé bằng đầu ngón út hoặc bé hơn. Dường như cây này thuộc họ Vối nên quả của nó cũng có tí chát nhẹ và khi chín sẫm màu như mận chín tím. 

Đến tận giờ, khi cả con út mình cũng đã lớn hơn mình ngày đó, trong giấc mơ vẫn nhiều lần thấy lạc về vườn xưa, cắn một quả Sắn Thuyền. Hương thơm xộc lên tràn trề khứu giác, vị ngọt thoảng chát lan khắp miệng, chảy xuống từng đầu ngón tay, ngón chân và bốc lên phê ơi là phê khắp mọi chân tóc.

Khi chả có ai hái Sắn Thuyền cho, con nhóc ăn bậy ăn bạ là mình mò ra gốc cây chờ... quả rụng. Bữa nào vớ được một quả rụng, chưa bị ai giẫm bẹp, chưa có đứa nào chiếm phần, hic, ngỡ rằng mình được Trời ban cho một giấc mơ ngọt ngào bất tận.

Nhỡ chả có quả nào rụng thì bứt một cái lá cành còi gần gốc vò ra. Hương gây men nhớ từ đấy mà trôi mãi tới tuổi này. Có một cái tên Sắn Thuyền láu cá và nam tính đã rắc vào, đánh thức nơi hồn cô bé tóc mây nâu (màu lông đuôi bò - mẹ và dì bảo thế để nó bớt chạy dang nắng) chút vị thiếu nữ tinh khôi ngay từ khi còn bé như cái kẹo mút dở.

3.
Mỗi lần dì Hà leo cây bác Trình trai lại có một thái độ khác nhau. Chả biết đường mù nào mà lần. Hôm thì bác mặc kệ, thoải mái trèo cao, bứt quả. Đầy hôm bác quát rầm trời, dì Hà thiếu nước phóng bừa từ trên lưng chừng tán lá xuống đất để ù té chạy.

Mãi sau hai dì cháu hiểu những hôm sợ té tè đó là vì bác phải chăm cây mới bị bóc vỏ còn rất yếu ớt. 

Chả hiểu vì sao tên cây có chữ Sắn nhưng Thuyền là vì vỏ của nó bóc ra, quết nhuyễn, pha thêm gì đó nữa mà mình không nhớ thì nhựa và bã thành hỗn hợp trét lòng thuyền, lòng mủng nan chống nước thấm tuyệt hảo. Thân cây chỉ chừng 10 cm đường kính mà cứ 1-2 tháng lại bị bóc một khoảng vỏ vài chục cm. Nom mà xót xa, thân như khoác cái áo vá xen kẽ dày đặc.

Nhưng lần nào bác Trình lấy vỏ thì cả nửa làng thơm lừng suốt mấy ngày. Hương thơm ấy cuốn hút lũ giặc choai choai như dì Hà và đám chíp hôi ăn theo chúng mình đến hành hạ cây.

Ở đó chừng 10 tháng thì hết sơ tán. Chả biết bao giờ cây Sắn Thuyền mới được nghỉ hưu sau chặng đời cống hiến máu thịt đớn đau?

4.
Mình đã nhiều tuổi hơn bác Trình ngày ấy. Mình đã quên mất tên huyện. Không còn cơ hội kiếm vé về xứ thơ ngây với Sắn Thuyền nữa. Nỗi nhớ phảng phất dứt day.

Hôm nay mình lại thèm một quả Sắn Thuyền bé xíu xiu và ngọt nhang nhác chát. Dường như mỗi lần gặp hương sữa đầu đông, những li ti xao xuyến trào lên trong mình như thể nữ tính được ấp iu. Mình biết đó là hoa sữa nhắc nhớ cố nhân Sắn Thuyền vườn bác Trình.

Hèn chi có lần mình thấy hương sữa nồng nàn vô cùng khi có làn khói thuốc đàn ông loang hòa. Ấy là hiệu ứng Sắn Thuyền - hương nam tính mộc mạc, trầm lắng và dịu dàng vô tận.

P/S: Viết nhân trò chuyện với chị bạn về xúc cảm giữa thiên nhiên...

15 nhận xét:

  1. Sắn thuyền

    Sắn thuyền - Syzygium polyanthum (Wight) Walp. (Eugenia polyantha Witht. E. resinosa Gagnep.),. thuộc họ Sim - Myrtaceae.

    Mô tả: Cây nhỡ, thân thẳng đứng, cao 5-10m. Cành mảnh và dài, lúc đầu dẹt về sau hình trụ, màu nâu nhạt. Lá mọc đối từng đôi, phiến lá hình bầu dục, đầu và gốc nhọn, mặt dưới nhạt, có những điểm tuyến, mép nguyên. Hoa mọc thành chùm ở nách lá, nụ hoa hình quả lê, gần hình cầu. Quả xếp từng chùm, khi chín có màu tím đỏ.

    Mùa hoa quả: hè, thu, thường thay đổi theo từng vùng, có nơi cây ra hoa kết quả từ tháng 1-3.

    Bộ phận dùng: Lá và vỏ cây - Folium et Cortex Syzygii Polyanthi.

    Nơi sống và thu hái: Loài cây của Việt Nam, Lào, Campuchia. Cây mọc hoang dựa rạch và đồng bằng từ Cao Bằng đến các tỉnh Nam bộ Việt Nam. Cũng được trồng khắp nơi ở nước ta, lấy lá non và quả ăn, lấy vỏ xám thuyền và phối hợp với Củ nâu để nhuộm lưới. Trồng bằng hạt vào mùa xuân. Cây ưa sáng, tương đối chịu được khô hạn, có khả năng tái sinh mạnh bằng chồi. Thu hái lá, vỏ quanh năm, dùng tươi phơi khô.

    Thành phần hoá học: Có tinh dầu, chất nhựa, chất nhầy.

    Tính vị, tác dụng: vị đắng chát, tính mát; có tác dụng thu sáp, kháng khuẩn, tiêu viêm, làm lành vết thương.

    Công dụng: Lá non có vị chát dùng ăn gỏi; quả có vị ngọt hơi chua mùi thơm dùng ăn được. Người ta dùng lá đắp chỗ sưng và vết thương cho mau lành, dùng vỏ chữa tả lỵ với liều 20-30g. Một số nơi như bệnh viện Việt Tiệp (Hải Phòng) dùng lá Sắn thuyền tươi giã nát đắp chữa vết thương chảy mủ dai dẳng, bỏng, vết mổ nhiễm trùng, gãy xương hở, hoại tử da.. có kết quả.

    Đơn thuốc: Trước đây, cụ Tuệ Tĩnh đã dùng Sắn thuyền:

    1. Chữa ỉa chảy ra máu không ngớt: Vỏ Sắn thuyền, vỏ Củ nâu, vỏ cây Vải, vỏ cây Sung, vỏ cây Ruối, vỏ Dụt, củ Gấu, các vị bằng nhau, 12-20g, sắc uống. (Nam dược thần hiệu)

    2. Chữa trẻ em ỉa xối hoặc đi lỵ ngày đêm không dứt: Dùng vỏ Sắn thuyền sấy khô tán bột, cho uống mỗi lần 2g với nước cơm (Nam dược thần hiệu)

    Nay ta thường dùng:

    3. Chữa vết thương nhiễm trùng: 50-100g lá tươi giã nát đắp hoặc phơi khô tán bột rắc.

    4. Chữa lỵ kinh niên: 8-12g vỏ cây sắc uống. Dùng riêng hoặc phối hợp với Seo gà, cám gạo nếp rang vàng.

    http://caythuoc.chothuoc24h.com/cay-thuoc/9999/2652

    Trả lờiXóa
  2. ôi ! sắn thuyền mà ăn vào thành môi tím đấy ! hic

    Trả lờiXóa
  3. Đúng òi, tím loang lổ trên môi con trẻ. Tím cả đầu ngón tay. Phải kỳ kỹ mới đỡ. Nhớ quá :((

    Trả lờiXóa
  4. meo hồi bé cũng hay trèo cây sắn thuyền lém ! mỗi lần son...g là cái môi đen sì ! hichic

    Trả lờiXóa
  5. Chả biết có ở đâu còn cây k0 nhỉ. Hôm trước về vùng Địch Lộng (Ninh Bình), lòng thuyền nan toàn trét xi măng.

    Trả lờiXóa
  6. Lần đầu tiêng nghe đến loài cây này AT ạ. Chẳng biết gì về hương sắn thuyền mà đọc vẫn phê mê tơi là sao? AT viết tiếp đi. Chị luôn đón chờ để đọc đây. Đọc cho phê chứ ko phải để nhăm nhăm đưa lên báo hay lên sách... Nhưng chị vẫn tưởng tượng mình sẽ được cầm trên tay 1 cuốn sách ngan ngát hương của hoa lá thiên nhiên, của đất trời xứ Việt...

    Trả lờiXóa
  7. Thèm quá, em về nhà em em ăn đây. Nhem nhem

    Trả lờiXóa
  8. Cám ơn chị đã chia sẻ với em rất nhiều :)

    Trả lờiXóa
  9. Hê hê. Chỉ mùa hè mới có nhá.

    Trả lờiXóa
  10. AT thổi hồn vào cây Sắn Thuyền thành ra cây có vị đặc biệt riêng, chưa đọc ẻn này chị cũng chưa biết cây Sắn Thuyền bao giờ!

    Trả lờiXóa
  11. Nghe em Bụ nói bây giờ cây Sắn Thuyền chỉ còn trên núi đá, người ta không trồng nó để lấy vỏ trám thuyền nữa chị ạ.

    Trả lờiXóa
  12. Lần đầu em nghe tên cây này đấy, hương thơm quyến rũ thế cơ à Chị.

    Trả lờiXóa
  13. Mùi hương chứ còn hương có thơm như kiểu hiểu nước hoa, hương hoa thì k0 hẳn em ạ.

    Trả lờiXóa
  14. Mẹ chúa có bài này hay quá là hay. Chả biết có phải vì lúc đó đã biết thích anh con trai bác Trình rồi không mà viết rứt chi là dai dít thế này" Nỗi nhớ nó mang màu khắc khoải, cứ dào lên mỗi độ thu trễ, chớm đông, khi phảng phất hương sữa gây rạo rực trong ngực, đáy tim..."

    Trả lờiXóa
  15. Lần đầu chị nghe và thấy quả này qua ảnh. Trông hơi giống quả vối em nhỉ! Đọc bài tự nhiên cũng mơ 1 lần được thưởng thức mùi hương ngất ngay của sắn thuyền giống như cảm giác AT miêu tả:-)

    Trả lờiXóa